Yangından etkilenen bir levha, yalnızca üzerinde is ve kurum dışında hiçbir değişiklik yoksa ve temizlendikten sonra renkleri ilk haline dönüyorsa kullanılmaya devam edebilir. Kabarma, büzülme, kahverengileşme, parlaklık kaybı ya da gövdede çarpılma görülen levha ısı hasarı almıştır ve aynı içerikle yenilenmelidir.
GES sahalarında levhalar hangi yangınlardan etkilenir?
Arazi tipi santrallerde en sık karşılaşılan durum, yaz aylarında kuruyan otların tutuşmasıdır. Ot yangını hızlı ilerler, yerden birkaç on santimetre yükseklikte yoğun ısı oluşturur ve kısa sürede geçer. Çit üzerindeki alçak levhalar ve dikme diplerine yakın işaretler bu yangınlardan doğrudan etkilenir. İkinci grup, inverter, trafo köşkü ya da pano içinde başlayan ekipman yangınlarıdır. Bunlarda ısı daha uzun süre aynı noktada kalır ve kapak üzerindeki uyarı etiketleri, kabin yanındaki levhalar yüksek sıcaklığa maruz kalır. Çatı tipi sistemlerde ise kablo kanallarındaki arızalar yakındaki etiketleri etkileyebilir.
Isı hasarı levhada nasıl anlaşılır?
Levhanın her katmanı ısıya farklı tepki verir. Kontrol yaparken önce kurum yumuşak bir bez ve sabunlu suyla alınmalı, sonra aşağıdaki işaretlere bakılmalıdır:
| Belirti | Hangi katmanda? | Anlamı |
|---|---|---|
| Kabarcık, baloncuk | Folyo veya laminasyon | Yapıştırıcı yumuşamış, katman alt yüzeyden ayrılmış. |
| Kenarlardan içe çekilme | Vinil folyo | Folyo büzülmüş; kenarlar açıkta kalmış. |
| Sarımsı veya kahverengi ton | Baskı, laminasyon | Pigment ve koruyucu katman ısıyla bozulmuş. |
| Yansıtıcı yüzeyde matlaşma | Yansıtıcı folyo | Mikro yapı zarar görmüş, gece görünürlüğü düşmüş. |
| Dalgalanma, çarpılma | PVC, kompozit, ince sac | Gövde şekil değiştirmiş, düz oturmuyor. |
| Boya altında gökkuşağı rengi, pul pul dökülme | Galvaniz veya boyalı sac | Kaplama yanmış, korozyon koruması kalmamış. |
Bu belirtilerden biri bile görülüyorsa levhanın mesajı okunur durumda olsa bile dayanımı azalmıştır. Isıdan sonra yumuşayıp yeniden sertleşen yapıştırıcı, ilk yağışlı ve soğuk dönemde ayrılmaya başlar.
Hasarın derecesini anlamak için aynı sahadaki etkilenmemiş bir levhayı referans almak işe yarar. İki levhayı yan yana koyup gün ışığında renk tonuna, yüzey parlaklığına ve kenar düzlüğüne bakmak, gözün tek başına fark etmekte zorlandığı farkları ortaya çıkarır. Yansıtıcı levhalarda bu karşılaştırma karanlıkta el feneriyle tekrarlanmalıdır; ısıdan etkilenen yansıtıcı folyo, gündüz normal görünse bile ışığı belirgin biçimde daha zayıf geri döndürür.
Kontrol sırasında levhanın arka yüzü de unutulmamalıdır. Isı çoğu zaman yerden ya da kabin yanından geldiği için arka yüzdeki boya ve galvaniz kaplama, ön yüzden daha fazla zarar görmüş olabilir.
Hangi malzemeler ısıya karşı daha hassastır?
- PVC ve forex levhalar: Görece düşük sıcaklıklarda yumuşar ve kalıcı olarak eğilir. Yangına yakın kalmış PVC levha neredeyse her zaman değiştirilir.
- Kompozit paneller: Dış yüzey alüminyum olsa da iç dolgu ısıdan etkilenebilir; yüzeyde dalgalanma bu ayrışmanın işaretidir.
- Alüminyum sac: Erimeden çok önce mukavemet kaybeder, ancak ot yangını gibi kısa temaslarda gövde çoğu zaman sağlam kalır; sorun genellikle yüzey kaplamasındadır.
- Etiket ve yapışkanlı folyo: Pano kapaklarındaki etiketler en hassas gruptur; kapak ısınmışsa etiket yenilenmelidir.
Yangın sonrası levha yenilemesi nasıl planlanmalı?
- Yangın bölgesinin sınırı belirlenip içindeki tüm levha ve etiketler listelenir; sağlam görünenler de temizlik sonrası yeniden kontrol edilir.
- Ekipman yenilenecekse levhalar, yeni ekipmanın etiket bilgisine göre güncellenir; eski içerik doğrudan kopyalanmaz.
- Ot yangınından etkilenen çit levhaları, mümkünse daha yükseğe ve ot hattının üstüne taşınır; dikme diplerindeki otlar düzenli biçilerek levha çevresinde yanıcı malzeme bırakılmaz.
- Pano ve inverter kapaklarındaki etiketler, kapak yüzeyi tamamen temizlenip kuruduktan sonra yenilenir; kurum kalıntısı yeni etiketin tutunmasını zayıflatır.
- Onarım süresince geçici uyarılar konur; enerji kesilmiş olsa bile paneller gün ışığında gerilim üretmeye devam eder.
Yangından etkilenen bölgedeki levha ve etiketlerin listesini çıkardıysanız, yenileme için ölçü ve içerikleri bize iletebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Üzerinde yalnızca is olan levha temizlenip kullanılabilir mi?
Evet. Temizlik sonrası renkler canlı, yüzey düz ve folyo sıkı yapışıksa kullanılabilir. Aşındırıcı ve solvent içeren temizleyiciler kullanılmamalıdır.
Isı hasarı gözle görülmeyebilir mi?
Görülmeyebilir. Bu nedenle yangına yakın kalmış levhaların kenarı tırnakla hafifçe kontrol edilmeli, ilk aylarda sık bakılmalıdır.
Pano içindeki etiketler de değiştirilmeli mi?
Pano içinde duman ya da ısı oluşmuşsa evet. Bu etiketler devre bilgisi taşıdığı için okunaklı olmaları bakım güvenliği açısından şarttır.